Bunları Biliyor Musunuz?

• COVID-19 tanılı veya şüpheli bir kişi ile yakın temas etmiş olanlar, son temaslarından sonraki 14 gün boyunca günde iki kez ateşlerini ölçmeli, öksürük, solunum sıkıntısı, boğaz ağrısı, baş ağrısı, vücut ağrıları, ishal, bulantı, kusma ve burun akıntısı gibi belirtiler açısından kendilerini takip etmeli, belirtiler başlar ise sağlık görevlilerine bilgi vermeli veya maske kullanarak sağlık kuruluşlarına başvurmalıdır. Hasta ile temas halindeki sağlık çalışanlarının, aile üyelerinin ve ziyaretçilerin sayısı sınırlanmalı, tüm personel ve ziyaretçiler de dahil olmak üzere hastanın odasına giren tüm kişilerin kaydı tutulmalıdır. Hastada belirtiler ortadan kalkana kadar bu önlemlere uyulmalıdır. (https://istanbulc.edu.tr/tr/koronavirus)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

Hastalığa yakalanma şüphesi ile takipte olan herhangi başka biri;

A. Akut solunum hastalığı olan bir hasta (ateş ve solunum yolu hastalığının en az bir belirtisi / semptomu, örn. öksürük, nefes darlığı) VE Semptom başlangıcından 14 gün önce COVID-19 hastalığının toplumdan yaygın olarak bulunduğu bildiren bir yere seyahat veya ikamet

VEYA

B. Akut solunum yolu hastalığı olan VE belirti başlangıcından önceki son 14 gün içinde doğrulanmış veya olası bir COVID-19 vakası ile temas halinde olan bir hasta (bkz. temas tanımı)

VEYA

C. Şiddetli akut solunum yolu hastalığı olan bir hasta ( ateş ve solunum yolu hastalığının en az bir belirtisi / semptomu, örn. öksürük, nefes darlığı; VE hastaneye yatmayı gerektirmesi ) VE klinik durumu tam olarak açıklayan alternatif bir tanı yokluğunda.

Muhtemel Vaka

A. COVID-19 virüsünün testinin sonuçsuz olduğu şüpheli bir vaka.

VEYA

B. Herhangi bir nedenle testin yapılamadığı şüpheli bir durumda

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Kaynak:
Considerations for quarantine of individuals in the context of containment for coronavirus disease (COVID-19): Interim guidance

Bunları Biliyor Musunuz?

Sorumlu olunan kişilerin mevcut hastalıkları konusunda bilgi sahibi olunmalıdır. Özellikle aşağıda sıralanan kronik rahatsızlıklar hastalığın kötü gidişinde etkili olabildiği için mutlaka bilinmelidir.

1. Hipertansiyon
2. Kontrolsüz Diyabet
3. Ciddi kalp ve damar hastalıkları
4. Kronik akciğer hastalıkları
5. Morbid Obezite (BMI≥ 40)
6. Sigara bağımlılığı
7. Bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar, kemoterapi alanlar
8. Böbrek yetmezliği
9. Karaciğer yetmezliği (orta ve ağır dereceli siroz)

Derleyen - Op. Dr. Ali Fuat Kaan Gök

Kaynaklar
1. Ferguson NM, Laydon D, Nedjati-Gilani G, et al, on behalf of the Imperial College COVID-19 Response Team. Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand.

2. Yang J, Zheng Y, Gou X, etal . Prevalence of comorbidities in the novel Wuhan coronavirus (COVID-19) infection: a systematic review and meta-analysis. Int J Infect Dis 2020; S1201-9712(20)30136-3. 10.1016/j.ijid.2020.03.017 32173574

3. Wang D, Hu B, Hu C, etal . Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 Novel Coronavirus–Infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020;323:1061-9. 10.1001/jama.2020.1585 32031570

4. Livingston E, Bucher K. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Italy. JAMA 2020. 10.1001/jama.2020.4344. 32181795
5. Dong Y, Mo X, Hu Y, etal . Epidemiological characteristics of 2143 pediatric patients with 2019 coronavirus disease in China. Pediatrics 2020:e20200702. 10.1542/peds.2020-0702 3217966

Bunları Biliyor Musunuz?

Hastalığın en çok karşılaşılan belirtileri arasında ateş, öksürük ve solunum sıkıntısı olduğu, şiddetli vakalarda zatürre, ağır solunum yetmezliği böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebildiği yeni corona virüsün kuluçka süresinin 2 ila 14 gün arasında olduğu bildirilmiştir. (https://www.ntv.com.tr/galeri/saglik/corona-virus-ile-ilgili-merak-edilen-13-soru-13-cevap-saglik-bakanligi-yayinladi)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 semptomlarının şiddeti çok hafif ile şiddetli arasında değişebilir. COVID-19’un hafif semptomları, grip gibi bir dizi başka hastalığa benzer semptomlar içerir. Bu durum mutlaka COVID-19’a yakalandığınız anlamına gelmez. Bazı insanların ise semptomları yoktur. COVID-19 belirtileri ve semptomları, maruziyetten 2 ile 14 gün arasında ortaya çıkabilir.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 Enfeksiyonunun yaygın belirtileri ateş, öksürük, nezle benzeri belirtiler ve solunum güçlüğü şeklindedir. Ciddi vakalarda ağır alt solunum yolu enfeksiyonu, solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebilir. Hastaların %80’inde hastalık hafif seyretmektedir.

COVID-19 ENFEKSİYONU’ nun 3 tip klinik ilerleyişi olabilmektedir;

1. ÜSYE enfeksiyonu semptomları şeklinde gelişebilen hafif tip,
2. Hayatı tehdit etmeyen pnömoni şeklinde gelişebilen tip
3. Akut respiratuar distress sendromu (ARDS) ile ilerleyen ağır pnömoni, ki bu tipte hastalık 7-8 gün hafif semptomlarla giderken, hızlı seyir kazanıp ileri yaşam desteğine ihtiyaç duyulabilmektedir.

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Kaynak
(Heymann DL, Shindo N. COVID-19: What is next for public health? The Lancet 2020; 395(10224):542-5).

Bunları Biliyor Musunuz?

• Yorgunluk, eklem ağrıları kas ağrıları var mı? (Uzuvların gövdeyle eklem yaptığı büyük eklemler ve gövdeye yakın olan uzuvlarda kas ağrıları)
• Öksürük şikayeti var mı? (Sıklıkla kuru öksürük ancak, balgam olup olmaması şüpheyi değiştirmemelidir)
• Baş ağrısı var mı?
• Koku alamama şikayeti var mı? (kahve, soğan, mentol ile test yapabilirsiniz)
• Burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı var mı?
• İshal şikayeti var mı?
• Nefes darlığı var mı?
• Göğüs ağrısı var mı? (Sıklıkla öksürürken, öksürmeden de görülebilir)
• İzole olduğunuz yerde yukarıdaki şikayetleri olan herhangi birisi veya yakınız var mı?
• Hastaların çoğu belirti vermeden de süreci atlatabilmektedirler (%30)
• Hastalığın hafif ve orta ağırlıktaki belirtilerle seyredebilir (%55)
• Ateş ve geçmiş tecrübelerdeki hafif atlatılan grip benzeri belirtiler.

* Evde kalmanız gerekebilir, telefonla tıbbi yardım talep edebilirsiniz ve talimatları uygulayabilirsiniz

Derleyen - Dr. Öğr. Üye. Sedat Bilge

Bunları Biliyor Musunuz?

Sorumlu olunan kişilerin mevcut hastalıkları konusunda bilgi sahibi olunmalıdır. Özellikle aşağıda sıralanan kronik rahatsızlıklar hastalığın kötü gidişinde etkili olabildiği için mutlaka bilinmelidir.

1. Hipertansiyon
2. Kontrolsüz Diyabet
3. Ciddi kalp ve damar hastalıkları
4. Kronik akciğer hastalıkları
5. Morbid Obezite (BMI≥ 40)
6. Sigara bağımlılığı
7. Bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar, kemoterapi alanlar
8. Böbrek yetmezliği
9. Karaciğer yetmezliği (orta ve ağır dereceli siroz)

Derleyen - Op. Dr. Ali Fuat Kaan Gök

Kaynaklar
1. Ferguson NM, Laydon D, Nedjati-Gilani G, et al, on behalf of the Imperial College COVID-19 Response Team. Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand.

2. Yang J, Zheng Y, Gou X, etal . Prevalence of comorbidities in the novel Wuhan coronavirus (COVID-19) infection: a systematic review and meta-analysis. Int J Infect Dis 2020; S1201-9712(20)30136-3. 10.1016/j.ijid.2020.03.017 32173574

3. Wang D, Hu B, Hu C, etal . Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 Novel Coronavirus–Infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020;323:1061-9. 10.1001/jama.2020.1585 32031570

4. Livingston E, Bucher K. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Italy. JAMA 2020. 10.1001/jama.2020.4344. 32181795
5. Dong Y, Mo X, Hu Y, etal . Epidemiological characteristics of 2143 pediatric patients with 2019 coronavirus disease in China. Pediatrics 2020:e20200702. 10.1542/peds.2020-0702 3217966

Bunları Biliyor Musunuz?

• Yorgunluk
• Genel Ağrı
• Burun akıntısı
• Boğaz ağrısı

Gibi belirtilerde evde kalmanız gerekebilir, telefonla tıbbi yardım talep edebilirsiniz ve talimatları uygulayabilirsiniz.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

• Hastaların çoğu belirti vermeden de süreci atlatabilmektedirler (%30)
• Hastalığın hafif ve orta ağırlıktaki belirtilerle seyredebilir (%55)

Ateş ve geçmiş tecrübelerdeki hafif atlatılan grip benzeri belirtilerde, evde kalmanız gerekebilir, telefonla tıbbi yardım talep edebilirsiniz ve talimatları uygulayabilirsiniz.

Derleyen - Dr. Öğr. Üye. Sedat Bilge

Bunları Biliyor Musunuz?

Güncel literatür bilgisine göre özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişilerde hastalığın ciddi seyretme riski artmaktadır. Özellikle 80 yaşın üzerinde mortalite oranı %9,3 iken 60 yaş altında %0,2 ‘den daha az olduğu güncel yayınlarda gösterilmiştir. Erkek cinsiyetin de mortalite üzerinde kötü etkisi olduğu gösterilmiştir. Ayrıca daha genç yaş gruplarında da olası bir bulaşma durumunda (SORU-3’ te bahsedilen eşlik eden hastalıklar durumunda) ölüm riskinde artış olmaktadır. Gebelerde hastalığın gidişatı ile ilgili bilgiler henüz netleşmemiştir, bu yüzden gebeler de hastalık açısından yakından takip edilmelidir.

Derleyen - Op. Dr. Ali Fuat Kaan Gök

Kaynaklar
1. Ferguson NM, Laydon D, Nedjati-Gilani G, et al, on behalf of the Imperial College COVID-19 Response Team. Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand.

2. Yang J, Zheng Y, Gou X, etal . Prevalence of comorbidities in the novel Wuhan coronavirus (COVID-19) infection: a systematic review and meta-analysis. Int J Infect Dis 2020; S1201-9712(20)30136-3. 10.1016/j.ijid.2020.03.017 32173574

3. Wang D, Hu B, Hu C, etal . Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 Novel Coronavirus–Infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020;323:1061-9. 10.1001/jama.2020.1585 32031570

4. Livingston E, Bucher K. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Italy. JAMA 2020. 10.1001/jama.2020.4344. 32181795

5. Dong Y, Mo X, Hu Y, etal . Epidemiological characteristics of 2143 pediatric patients with 2019 coronavirus disease in China. Pediatrics 2020:e20200702. 10.1542/peds.2020-0702 3217966

Bunları Biliyor Musunuz?

• Yüksek Ateş
• Göğüste kalıcı ağrı veya baskı
• Kuru Öksürük
• Nefes darlığı veya nefes almada güçlük

184 SABİM Coronavirus danışma hattı aranabilir
112 Acil Yanıt Sistemi Aranmalıdır

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

• Ağır ve çok ağır semptomlarla da seyir görülmektedir (%10 ve %5)
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, inatçı öksürük, düşmeyen ateş, ağız kuruluğu, idrar çıkışında azalma, koyu sarı idrar, kuru cilt, baş ağrısı veya baş dönmesi, koku hissinin ortadan kalkması, ishal, bilinç değişikliği
• İleri yaş (>65) ve altta yatan bir veya birden fazla kronik hastalığınız varsa hafif ile orta şiddette semptomlara rağmen hafif bir pnömoni gelişebilir. Bu durumda
  hastaneye yatış ihtiyacınız bulunabilir.

184 SABİM Coronavirus danışma hattı aranabilir
112 Acil Yanıt Sistemi Aranmalıdır

Derleyen - Dr. Öğr. Üye. Sedat Bilge

Bunları Biliyor Musunuz?

Yüksek Ateş, Göğüste kalıcı ağrı veya baskı, Kuru Öksürük, Nefes darlığı veya nefes almada güçlük gibi kronik rahatsızlıkların haricinde, sürekli takip ve tedavisi gerekebilecek,

• Nörolojik (İnme, Demans, Alzheimer Sendromu, vb) hastalıklar,
• Psikiyatrik hastalıklar
• Major Depresyon,
• Bipolar Bozukluk,
• Psikoz,

vb, durumlar da gözden geçirilip takip, tedavi ve ilaçlara ulaşım için planlama yapılmalıdır

Derleyen - Op. Dr. Ali Fuat Kaan Gök

Kaynaklar
1. Ferguson NM, Laydon D, Nedjati-Gilani G, et al, on behalf of the Imperial College COVID-19 Response Team. Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand.

2. Yang J, Zheng Y, Gou X, etal . Prevalence of comorbidities in the novel Wuhan coronavirus (COVID-19) infection: a systematic review and meta-analysis. Int J Infect Dis 2020; S1201-9712(20)30136-3. 10.1016/j.ijid.2020.03.017 32173574

3. Wang D, Hu B, Hu C, etal . Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 Novel Coronavirus–Infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020;323:1061-9. 10.1001/jama.2020.1585 32031570

4. Livingston E, Bucher K. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Italy. JAMA 2020. 10.1001/jama.2020.4344. 32181795

5. Dong Y, Mo X, Hu Y, etal . Epidemiological characteristics of 2143 pediatric patients with 2019 coronavirus disease in China. Pediatrics 2020:e20200702. 10.1542/peds.2020-0702 3217966

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 tanılı veya şüpheli bir kişi ile yakın temas etmiş olanlar, son temaslarından sonraki 14 gun boyunca kendi ev karantinalarını sağlamalı, günde iki kez ateşlerini ölçmeli, öksürük, solunum sıkıntısı, boğaz ağrısı, baş ağrısı, vücut ağrıları, ishal, bulantı, kusma ve burun akıntısı gibi belirtiler acısından kendilerini takip etmeli, belirtiler başlar ise sağlık görevlilerine bilgi vermeli veya maske kullanarak sağlık kuruluşlarına başvurmalıdır.

Ev karantinası dönemi boyunca, evdeki insanlarla teması ve ortak alanı minimale indirgemek, genel kişisel hijyen ve temizlik kurallarına dikkat etmek, ziyaretçi kabulünden kaçınmak önemlidir. Evden zorunlu çıkmanın gerekli olduğu durumlarda da maske kullanımı, sosyal mesafenin korunması gibi genel koruyucu önlemlere dikkat edilmelidir.
https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/haberler/ncov/2019-nCov_Hastal_Salk_alanlar_Rehberi.pdf)

Ateş ve ani başlangıçlı solunum yolu hastalığı belirtileri (öksürük, solunum sıkıntısı vb.) bulunan kişilerde belirtilerin başlamasından önceki 14 gün içinde Çin’e ve hastalık yayılımının devam ettiği diğer ülkelere seyahat öyküsü var ise veya kanıtlı/şüpheli COVID-19 hastası ile teması var ise hemen diğer kişilerden ayrı bir alana alınmalı, maske kullanması sağlanmalı ve İl Sağlık Müdürlüğü ile iletişime geçilmelidir. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ve şüpheli vaka tanımı, sevk, bildirim ve yönetim algoritmalarını içeren COVID-19 Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberine alttaki linkten ulaşılabilir:
https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Bulasici-hastaliklar-db/hastaliklar/2019_n_CoV/rehberler/COVID_19_RehberiV5_21Subat2020.pdf)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 tanılı veya şüpheli bir kisi ile yakın temas etmiş olanlar, son temaslarından sonraki 14 gün boyunca günde iki kez ateşlerini ölçmeli, öksürük, solunum sıkıntısı, boğaz ağrısı, bas ağrısı, vücut ağrıları, ishal, bulantı, kusma ve burun akıntısı gibi belirtiler açısından kendilerini takip etmeli, belirtiler baslar ise sağlık görevlilerine bilgi vermeli veya maske kullanarak sağlık kuruluşlarına başvurmalıdır. Bu süre içerisinde temas eden kişilerin ev karantinasında alınmaları önerilir.

• Mümkün olduğunca, belirli bir odada ve evinizdeki diğer insanlardan uzak durmalısınız.
• Ayrıca, varsa ayrı bir banyo kullanın. Diğer insanlarla aynı odada olmanız gerekiyorsa, bir yüz maskesi takmalısınız. Bir yüz maskesi takamıyorsanız (bazıları için yüz maskeleri nefes darlığına neden olabilir), sizinle yaşayan insanlar sizinle aynı odada olmamalı veya odanıza girerse bir yüz maskesi takmalıdır.
• Elleri en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkayın. Sabun ve su hazır bulunmuyorsa, en az% 60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanın . Ellerinizin tüm yüzeylerini örtün ve kuruyana kadar birbirine sürün.
• Her gün, tezgahlar, masaüstü bilgisayarlar ve kapı tokmağı gibi sık sık dokunulan tüm yüzeyleri temizleyin.
• Çamaşırları iyice yıkayın. Çamaşırlar kirliyse, tek kullanımlık eldivenler giyin ve yıkama sırasında kirli çamaşırları vücudunuzdan uzak tutun. Eldivenleri çıkardıktan hemen sonra ellerinizi yıkayın.
• Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçının.
• Ziyaretçi kabul etmemelisiniz.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Kaynak
Barbara Benham Jonathan Eichberger New Study on COVID-19 Estimates 5.1 Days for Incubation Period John Hopkins Bloomberg Public Health, 9 March 2020

Bunları Biliyor Musunuz?

Öncelikle aşağıdaki seçeneklerden hangisine uygun olduğumuzu belirlemeliyiz.

1- Olası hasta/hasta temaslı kişi (X) ile ilgili bilgilerimiz

1. X tanıdığımız biri (Hastalık süreci dahil) (Evet / Hayır)
2. X ile ilk defa karşılaştık (Evet / Hayır)
3. X koruyucu ekipman (Maske,eldiven) kullanıyor (Evet / Hayır)
4. X bir(sağlık çalışanı, market çalışanı, kargo elemanı vs.)’dır (Evet / Hayır)
5. X görüşme esnasında semptom (Öksürük,hapşırık vs.) gösterdi (Evet / Hayır)
6. X ile fiziksel temas(Tokalaşma, öpüşme,sarılma vs.) var (Evet / Hayır)
7. X ile görüşme ortamı kapalı alan idi (Evet / Hayır)
8. X takip edebileceğimiz birisi (Evet / Hayır)

2- Kendimiz ile ilgili bilgiler

1. Koruyucu ekipmanım (Maske,eldiven) vardı (Evet / Hayır)
2. 60 yaş üzeri gruptayım (Evet / Hayır)
3. Kronik bir hastalığım (Hipertansiyon,diabet,astım) var (Evet / Hayır)
4. İmmünitem yetersiz ( Kanser tedavisi vs.) (Evet / Hayır)
5. Evimde aile üyeleri var (Evet / Hayır)
6. Evimde risk grubundaki insanlar var (Evet / Hayır)
7. Çalışmak zorundayım/Evdekal grubu dışındayım (Evet / Hayır)
8. Kendimi izole edebilirim (Evet / Hayır)

Ne yapmalıyım?

1. Kesinlikle soğukkanlı olmalıyım, panik yapmamalıyım.
2. X ve kendim ile ilgili bilgileri kontrol etmeliyim.
3. X ile ilgili, kırmızı boyalı cevapların sayısı enfekte olma ihtimalimi artırıyor.
4. Kendim ile ilgili, kırmızı boyalı cevapların sayısı bulaştırıcı olma ihtimalimi artırıyor.
5. Kendimi erken izole etmeliyim.(Tam izolasyon ya da evde ev halkından izolasyon) Unutmayalım!!! Covid-19’un kuluçka süresi 1-14 gün olduğundan temasın ertesi günü bulaştırıcı olabilirsiniz
6. Çalışmak zorundayım.(Kişisel hijyen ve koruyucu ekipman kurallarına uymalıyım)
7. X olası hasta temaslı ise, onun test sonuçlarını ve belirtilerini takip etmeliyim.
8. Ben de ya da (X görüşmesi sonrasında) görüşmek zorunda olduğum kişilerde( Ev halkı, yakın çevre vs.) ateş ( 38°C ve ↑), öksürük ve solunum zorluğu
   belirtileri başlarsa, maske takarak bir sağlık kuruluşuna gitmeliyim/gitmeliyiz.

Derleyen - Doç. Dr. Salih Tuncal

Kaynaklar:
1- Viral dynamics in mild and several cases of Covid-19. Yang Liu at al. The Lancet, March 19, 2020.

2- Sağlık Bakanlığı, Ayaktan başvuran hastalar için olası COVID-19 Vaka Sorgulama Kılavuzu.

3- Sağlık Bakanlığı, COVID-19 Olası Vaka Tanımı Kılavuzu.

4- Sağlık Bakanlığı, COVID-19 Polikliniğine/Acilde Hasta Kabulü ve Takibi (15 yaş ve üzeri vakalar için) Kılavuzu.

5- Şüpheli COVID-19 Olguları için Tarama Kriterleri. Handbook of COVID-19 Prevention and Treatment. The First Affiliated Hospital, Zhejiang University School of Medicine.

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19, ileri yaş ve eşlik eden hastalığı (astım, diyabet, kalp hastalığı gibi) bulunanlarda daha ağır seyretmektedir. Bugünkü verilerle hastalığın %10-15 olguda ağır seyrettiği, yaklaşık %2-3 olguda da ölümle sonuçlandığı bilinmektedir. Olası bir hasta ile temas şüphemiz varsa, özellikle evde 65 yaş üstü yaşayan yakınlarımızın bulunduğu durumlarda, ,14 günlük takip sürecinde kendi ev karantinamızı ve izolasyonumuzu olabildiğince sağlamak, yaşlılarla ortak alan kullanımını minimalize etmek, kişisel hijyen ve ortak alanların dezenfeksiyonuna (sabunlu su veya seyreltilmiş çamaşır suyuyla) ve sosyal mesafeyi korumak en uygun davranış bicimi olacaktır. (https://mskueah.saglik.gov.tr/TR,435184/hastane-calisanlarimiza-corona-virus-egitimi-verildi.html)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 tanılı veya şüpheli bir kisi ile yakın temas etmiş olanlar, son temaslarından sonraki 14 gün boyunca günde iki kez ateşlerini ölçmeli, öksürük, solunum sıkıntısı, boğaz ağrısı, bas ağrısı, vücut ağrıları, ishal, bulantı, kusma ve burun akıntısı gibi belirtiler açısından kendilerini takip etmeli, belirtiler baslar ise sağlık görevlilerine bilgi vermeli veya maske kullanarak sağlık kuruluşlarına başvurmalıdır. Bu süre içerisinde temas eden kişilerin ev karantinasında alınmaları önerilir.

• Mümkün olduğunca, belirli bir odada ve evinizdeki diğer insanlardan uzak durmalısınız.
• Ayrıca, varsa ayrı bir banyo kullanın. Diğer insanlarla aynı odada olmanız gerekiyorsa, bir yüz maskesi takmalısınız. Bir yüz maskesi takamıyorsanız (bazıları için yüz maskeleri nefes darlığına neden olabilir), sizinle yaşayan insanlar sizinle aynı odada olmamalı veya odanıza girerse bir yüz maskesi takmalıdır.
• Elleri en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkayın. Sabun ve su hazır bulunmuyorsa, en az% 60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanın . Ellerinizin tüm yüzeylerini örtün ve kuruyana kadar birbirine sürün.
• Her gün, tezgahlar, masaüstü bilgisayarlar ve kapı tokmağı gibi sık sık dokunulan tüm yüzeyleri temizleyin.
• Çamaşırları iyice yıkayın. Çamaşırlar kirliyse, tek kullanımlık eldivenler giyin ve yıkama sırasında kirli çamaşırları vücudunuzdan uzak tutun. Eldivenleri çıkardıktan hemen sonra ellerinizi yıkayın.
• Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçının.
• Ziyaretçi kabul etmemelisiniz.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Kaynak
Barbara Benham Jonathan Eichberger New Study on COVID-19 Estimates 5.1 Days for Incubation Period John Hopkins Bloomberg Public Health, 9 March 2020

Bunları Biliyor Musunuz?

Koronavirüs enfeksiyonunun en çok etkilediği yaşlı nüfus için hastalığın daha ağır seyretme ihtimali maalesef daha yüksek, bu nedenle 65 yaş üstü yakınlarıyla yaşayanlar eğer virüs taşıma şüphesi taşıyorlarsa çok daha dikkatli olmalılar. Öncelikli olarak mutlaka maske kullanılmalı, hijyene fazlasıyla dikkat edilmeli, ev içerisinde sosyal mesafe korunmalı ve ortak eşya kullanımından kesinlikle kaçınılmalı.

Bununla beraber evde geçirilen süre boyunca günlük hayatımızda olduğu gibi rutinler oluşturulmalı, uyku düzeni ve beslenme alışkanlıklarına da dikkat ederek onların vücut dirençlerini korumalıyız. Eğer tüm bu önlemlere rağmen yaşlılarımızda hastalık belirtileri görülürse vakit kaybetmeden hastaneye götürülmeli. 65 yaş üstü vatandaşlarımızın bu dönemde psikolojik olarak sağlıklı kalması, kaygı ve panik yaşamaması için koronavirüs hastalığı ve alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirilmeleri çok önemli. Unutmamalıyız ki yaş alan insanların hayatlarının bu döneminde genç insanlar tarafından gösterilecek saygı ve sevgiye her zamankinden daha fazla ihtiyaçları var.

Derleyen - İktisatçı Barış Kortarla

Kaynaklar:
Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi Prof Dr İlhami Çelik, Toroslar Kadın ve Çocuk Danışma Merkezi, Doç. Dr Serap Duru

Bunları Biliyor Musunuz?

• Aynı evde yaşayan çocuklar ve yaşlıların da uzun süreler sosyal mesafe korunmadan aynı ortamda kalmamalarına dikkat edilmeli, mecburen aynı ortamların paylaşılması durumunda, enfeksiyondan korunmada genel önlemler alınmalıdır.
• El temizliğine dikkat edilmelidir.
• Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptikleri kullanılmalıdır.
• Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
• Yüzey temizliğinde su ve deterjanla standart temizlik yapılması yeterlidir. Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeyler kapı kolları, bataryalar, trabzanlar, tuvalet ve lavabo temizliğine dikkat edilmelidir.
• Evin odaları sıklıkla havalandırılmalı,
• Beslenme ve genel sağlıklı yaşam önerilerine dikkat edilmelidir.

(https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/alinan-karalar.html)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 tanılı veya şüpheli bir kisi ile yakın temas etmiş olan aynı evde yaşayan çocuk ve yaşlı kişilerde;

• Hasta kişi ile temasından sonraki 14 gün boyunca temas eden çocukların özellikle riskli bireylerle temasının olabildiğince kesilmesi,
• Yaşlı ve risk kapsamında ki kişilerde yukarıda anlatılan kişisel karantina tedbirlerinin alınması
• Çocukları el yıkama alışkanlığı kazandırılması,
• Özellikle burunlarını, öksürdüklerinde veya hapşırdıktan sonra ellerini en az 20 saniye sabun ve suyla yıkamaları öğretilmeli,
• Eğer mümkünse çocukların maske ile dolaşmaları,
• Sabun ve su yoksa, el dezenfektanı kullanmayı öğretilmeli. El dezenfektanı en az% 60 alkol içermelidir

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

Aynı evde yaşayan yaşlı varsa çocukları bu kişilerden uzak tutacak ekstra önlemler alınmalıdır. Anne-baba işe gidince çocuğa yaşlı biri bakıyorsa, çocukların diğer insanlarla ilişkileri sınırlandırılmalıdır.

Derleyen - Prof. Dr. Bülent Ünay

Kaynak
https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/daily-life-coping/children.html

Bunları Biliyor Musunuz?

Standart enfeksiyondan korunma ve kontrol önlemlerine, solunum sekresyonları ile temas önlemlerine, mesaimiz boyunca ve sonrasında el hijyen önerilerine dikkat etmeli, çalışılan sağlık merkezindeki mesaide kullanılan kıyafetler, mümkünse ayakkabılar da dahil olmak üzere iş yerindeki soyunma ortamında bırakılmalıdır. Eğer iş kıyafetleri ile eve gelinecekse, ev halkı ile iletişime geçmeden önce kıyafetlerin havalanabilir, ayrı bir ortamda çıkarılmasını takiben tercihan duş alınması, kıyafetlerin sık sık yüksek ısıda (60°-90°C) yıkanması, kişisel ve genel hijyen kurallarına dikkatle uyulması uygun olacaktır.

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 vakalarına temas eden sağlık personel, semptomlar açısından yakından izlenmelidir. Hasta kişi ile temasından sonraki 14 gün içinde, hastalığı düşündürecek herhangi bir bulgu veya semptom görürse mutlaka ilgili hekimlere haber verilir ve Olası Vaka Algoritmasına göre yönetilir. Coronavirus, sağlık çalışanlarını toplumdan çok daha fazla etkileyecektir. Bunun da en önemli nedeni onların bu hastaları daha çok görüyor ve tedavisini üstleniyor olmaları. Bunun dışında, olası bir teması olmayan sağlık çalışanları öksürüyorsanız, hapşırıyorsanız ve burnunuz akıyorsa servisteki diğer kişileri korumak adına maske takmalarını öneriyoruz. Servisten sonra bölümlere geçmeden önce el hijyeninin yapılmasına özen gösterilmeli. Ailesinde risk grubunda olan bir sağlık çalışanı varsa, bu süreçte görüş- menin kesilmesinde yarar vardır. Aynı evde yaşamak zorunda olanlar ise yukarıda da anlatıldığı gibi el hijyeni, ayrı odalarda bulunup, bir metreden yakın temas etmeyerek, havluları ayırarak ve elleri düzenli yıkayarak önlem almaları önerilir.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

Covid-19 pandemisinin yayılmasının önlenmesi için kişinin kendisi ve yakın çevresine de bir organizasyon mantığı (ev içi hareket tarzları dahil) içerisinde yaklaşması, şüpheli tüm hususları risk değerlendirmesine tabi tutması gerekmektedir.

Ulusal düzeyde organizasyonun altta bulunan ancak en kritik bölgesi olan evimizde kendimize karantina uygularken, şüpheli temas kriterlerine göre1 hareket etmek zorundayız. Covid-19 ile ilişkili olabilecek ve şüphe uyandıracak semptomlara algılanan yada ölçülen ateş, öksürük veya soluk alıp vermede güçlük, vb. dahildir.

Bu organizasyon içerisindeki kişiler, kendileri ve aile çevrelerindeki kişilere yönelik gözlem ve monitörizasyon uygulamalıdır. Kişisel ve yakın çevre gözlemi esnasında; ateş, öksürük veya zor nefes alma şikayetleri yada farklı bir subjektif bulgu ortaya çıktığında mutlaka alarma geçmelidir. Ayrıca kişiler kendileri ve sorumlulukları altındaki bireylere günde iki defa vücut ısısı ölümü yapmalı, öksürük veya zor nefes alma şikayetlerine yönelik alarmda kalmalıdırlar.

Ateşin çıktığı hissedilirse yada diğer semptomlar oluşursa, kişi kendini izole etmeli ve temas ile ilgili önlemler dikkatle uygulanmalıdır. Gözlem ve monitörizasyon ile farkına varılan şüpheli semptomlara yönelik olarak gerekli yol gösterici adımlar sağlık uzmanlarından alınmalıdır.

Bu hususta ulusal düzeyde organizasyonun sağlayıcısı olan T.C. Sağlık Bakanlığı’nın Korona Bilgilendirme Websitesi içeriğinde yer alan güncel içerik takip edilmelidir.

Derleyen - Doç. Dr Aytekin Ünlü

Kaynalar
1- Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). Risk Assessment and Management. Updated March 22, 2020. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/php/risk-assessment.html (Accessed March 29, 2020)

2- T.C. Sağlık Bakanlığı Korona Bilgilendirme Websitesi. https://www.saglik.gov.tr/TR,64555/saglik-bakanligi-korona-bilgilendirme-websitesini-yayina-aldi-19032020.html (Accessed March 29,2020)

Bunları Biliyor Musunuz?

Yüksek riskli gruplarla (65 yaş üstü ve/veya kronik hastalığı olanlar) korunmasız temas en aza indirgenmelidir. Enfeksiyondan korunmada genel önlemler alınmalıdır. El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptikleri kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir. Yüzey temizliğinde su ve deterjanla standart temizlik yapılması yeterlidir. Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeyler kapı kolları, bataryalar, tırabzanlar, tuvalet ve lavabo temizliğine dikkat edilmelidir. Bu virüse özel olarak etkili olduğu öne sürülen birtakım ürünlerin temizlikte kullanılmasının fazladan koruma sağladığına dair bilimsel kanıt yoktur. Erişilebilir yerlere alkol bazlı el antiseptiği konulması uygundur.

Herhangi bir viral solunum yolu enfeksiyonu geçirmekte olan kişinin öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağzını tek kullanımlık kağıt mendil ile örtmesi, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içini kullanması, mümkünse kalabalık yerlere girmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burnunu kapatması, mümkünse tıbbi maske kullanması önerilmektedir. (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/sss/halka-yonelik.html)

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

Ailesinde risk grubunda olan bir personelin, bu süreçte bu bireyle görüşmenin kesilmesinde yarar vardır. Aynı evde yaşamak zorunda olanlar ise yukarıda da anlatıldığı gibi el hijyeni, ayrı odalarda bulunup, bir metreden yakın temas etmeyerek, havluları ayırarak ve elleri düzenli yıkayarak önlem almaları önerilir.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

• Hastalığı önlemenin en iyi yolu bu virüse maruz kalmaktan kaçınmaktır.
• Ellerinizi en az 20 sn su ve sabunla yıkayınız yada en az % 60 alkol içeren alkol bazlı bir el dezenfektanı ile ovarak temizleyiniz.
• Gözlerinize, burnunuza,ağzınıza ve evde herhangi bir yüzeye(örneğin: masalar, kapı kolları, ışık anahtarları, kulplar, tuvaletler, musluklar, lavabolar ve elektronik cihazlar)yıkanmamış ellerle dokunmaktan kaçının.(Neden? Kontamine olabilecek nesnelere ve yüzeylere dokunmak için sık sık ellerimizi kullanırız. Farkına varmadan, yüzümüze dokunarak virüsleri gözlerimize,burnumuza ve ağzımıza aktarabiliriz.
• Ellerinizi sabun ve su ile yıkamak veya alkol bazlı dezenfektanlar ile ovmak,yeni koronavirüs de dahil olmak üzere ellerinizde olabilecek virüsleri öldürür.)
• Kirli çamaşırlarınızı çıkarınız ve sallamayınız. Mümkünse çamaşırlar için en sıcak su ayarını kullanarak yıkayınız ve çamaşırları tamamen kurulayınız.
• Yakın temastan kaçının,başkaları ile aranızda en az 1 metre mesafe bırakınız. (Bu aynı zamanda insanları öpmekle veya el sıkışarak selamlamaktan kaçınmanız gerektiği anlamına gelir.)
• Öksürdüğünüzde,hapşırdığınızda ağzınızı ve burnunuzu dirseğinizin iç kısmı yada kağıt mendil ile kapatınız. Kullandıktan sonra mendili çöpe atınız.

Derleyen - Dr Fatih Yıldırım


Kaynaklar
1- https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/risk-comms-updates/update-20-epi-win-covid-19.pdf?sfvrsn=5e0b2d74_2 https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public

2- https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/prevention.html https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/cleaning-disinfection.html

Bunları Biliyor Musunuz?

Başka bir hastalıktan mağdur isek, öncelikle aile hekimimizin önerisini almalı, eğer acil bir durum olduğunu düşünüyorsak 112’yi aramalıyız. Duruma göre, eğer bir hastaneye başvurmamız gerekiyorsa, COVID 19 icin salgın hastanesi ilan edilmemiş bir hastaneye gidilme ihtimali düşünülmeli, mümkünse düşünülen hastane evden cıkmadan telefonla aranarak bilgi alınmalı, tedavi alınamayacak bir merkeze giderek gereksiz yere enfekte olma ihtimali en aza indirilmelidir.

Derleyen - Dr. Dt. Gamze Bozcuk Güzeldemirci

Bunları Biliyor Musunuz?

COVID-19 dışında bir hastalığa maruz kalırsam acil bir durum olmadığı bir durumda kayıtlı olduğum Aile Hekimine başvurulmalı, Acil bir durum söz konusu ise 112 Acil Yardım merkezleriyle irtibata geçilmelidir. Durumunuzun acil olup olmadığını değerlendiremiyorsanız 112 Acil yardım merkezi size gerekli yardımı yapacaktır.

Derleyen - Op. Dr. Vahit Onur Gül

Bunları Biliyor Musunuz?

• Eğer durumunuzu acil görüyorsanız 112’yi arayın.
• Eğer Acil değilseniz. Öncelikle Aile Hekiminizle görüşerek ona müracaat edin.
• Eğer Aile Hekiminiz bir hastaneye gitmenizi önermişse, Sağlık Bakanlığınca Pandemi Hastanesi olarak ilan edilmeyen (Bunu Aile Hekiminizden öğrenebilirsiniz) en yakın hastaneye mümkünse yalnız, eğer mümkün değilse sağlıklı ve genç bir yakınınız ile birlikte müracaat edin.
• Hastaneye giderken maske dahil kişisel hijyen kurallarına ve sosyal mesafeye dikkat edin.
• Mümkünse kendi aracınız ile gidin.

Derleyen - Op. Dr. Mehmet Özer